15 instrumenten voor gemeentelijke aanpak leegstand

Blog – Veel gemeenten kampen met leegstand. Leegstand is in principe een zaak van de eigenaar van het betreffende vastgoed. Het wordt echter een verantwoordelijkheid van de gemeente als leegstand een maatschappelijk probleem wordt en de leefomgeving en veiligheid aantast. Ook kan de gemeente kiezen voor een actieve rol wanneer leegstand leidt tot een aantasting van het vestigingsklimaat en belemmering van de economische groeikansen van zittende ondernemers en verloedering door leegstand een gebied of wijk in een neerwaartse spiraal duwt.

Met de invoering van de wet Kraken en Leegstand op 1 oktober 2010 zijn de wettelijke mogelijkheden om leegstand aan te pakken uitgebreid. Een gemeente kan een leegstandsverordening invoeren waarin enkele instrumenten kunnen worden opgenomen.

De instrumenten zijn op het kantorenconvenant gebaseerd: De kern van het kantorenconvenant is het voeren van gericht voorraadbeleid: het in kaart brengen van de kwaliteit, het aanwijzen van de plekken voor groei, balans en krimp, beoordeling van de effectieve vraag en de afstemming daarop van nieuwbouw.

De volgende instrumenten kan een gemeente inzetten om de leegstand actief te bestrijden?

  1. Monitor Leegstand
    Actuele informatie over omvang, spreiding en achtergronden van leegstand vormt de basis voor een succesvolle aanpak van leegstand.

Mooie voorbeelden in NL:
Arnhem – Transitiekaart

  1. Kwaliteitskaarten
    De gemeente kan de kwaliteit van werklocaties blijvend monitoren door middel van kwaliteitskaarten.

Met gebruik van de zogenaamde kwaliteitskaarten worden verschillende kantorenlocaties binnen de gemeente geanalyseerd. Voor elke locatie is aan de hand van kwalitatieve indicatoren (Aanbod, Duur van leegstand, Sectoren, Bouwjaren, Milieucategorieën werkelijk, Milieucategorieën beleid, Onderhoud, Kwaliteit, Uitstraling, Ontwikkeling WOZ-waarde, Woningen, Detailhandel) de huidige stand van zaken in beeld gebracht, waarbij vooral gericht gekeken is naar “verkleuring” en “veroudering”: de eventuele herstructureringsopgave. Op basis van deze analyse is voor elke locatie een toekomstvisie geformuleerd met inachtneming van eerder genoemde uitgangspunten.

  1. Leegstandsmelding Eigenaren
    Eigenaren van leegstaande panden kunnen de verplichting opgelegd worden om leegstand te melden bij de gemeente. De gemeente neemt het pand op in de Monitor Leegstand.
  1. Overleg met vastgoed eigenaren
    Binnen drie maanden na de melding nodigt de gemeente de eigenaar uit voor het Leegstandoverleg. Hierin worden de mogelijkheden besproken om de leegstand tegen te gaan en wordt onder andere ingezet op sociaal en cultureel leegstandbeheer. Daarnaast worden de mogelijkheden voor (permanente) transformatie besproken.
  1. Verplichten om gebouw aan te passen aan bestemming.
    Aansluitend kan de gemeente een leegstandbeschikking vaststellen. In die beschikking bepaalt de gemeente of het gebouw geschikt of ongeschikt is voor gebruik, en eventueel of de eigenaar aanpassingen aan het gebouw moet verrichten om het gebouw te kunnen gebruiken, in overeenstemming met de bestemming.
  1. Voordracht gebruiker door gemeente.
    Is een gebouw geschikt voor gebruik, en staat het langer dan twaalf maanden leeg, kan de gemeente een gebruiker voordragen aan de eigenaar. De eigenaar is vervolgens verplicht om binnen drie maanden deze gebruiker een overeenkomst aan te bieden.
  1. Overleg met eindgebruikers
    De eindgebruikers en de gemeente hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het beheer van terreinen. Wanneer zij gezamenlijk optrekken kan een spiraal van verrommeling en verpaupering worden voorkomen dan wel kan deze omgebogen of verzacht worden. Indien later alsnog herstructurering dient plaats te vinden, ligt het voor de hand dit ook gezamenlijk op te pakken.
  1. Leegstandsbeheer en Tijdelijk gebruik
    Leegstaande panden (tijdelijk) ter beschikking te stellen voor duurzame activiteiten/bedrijven/organisaties.

De gemeente kan zich inspannen om (tijdelijk) leegstaand vastgoed tegen huur- of gebruiks- vergoeding beschikbaar te stellen voor partijen met een culturele- en/of maatschappelijke doelstelling en bedrijven en organisaties die onvoldoende door de markt worden bediend.

De gemeente kan het beheer van leegstaande panden uitbesteden aan organisaties die tijdelijk gebruik in hun genen hebben. Gemeente kan actief vastgoedeigenaren bewegen om ook hier aan deel te nemen.

  1. Bij elkaar brengen van vraag en aanbod – leegstandsmanager
    De leegstandsmanager stimuleert en faciliteert vastgoedeigenaren bij het herbestemmen van leegstaande kantoren. Denk aan woningen, hotels, ruimte voor creatieve, startende bedrijven en broedplaatsen. Hij matcht ruimteaanbieders met ruimtevragers in het transformatieproces en ‘loodst’ partijen door de gemeentelijke organisatie, procedures en regelgeving.

Voorbeeld in NL:
Utrecht – Makelpunt
Amsterdam – Kantorenloods

  1. Gemeentelijke visie op leegstand
    Op basis van de Monitor Leegstand, het bij elkaar brengen van de vraag en het aanbod en de door de gemeente en marktpartijen opgestelde kwaliteitskaarten kan de gemeente een visie op leegstand opstellen en zo nodig het beleid aanpassen. In deze visie kan de gemeente ook locaties aanwijzen van de plekken voor groei, balans en krimp.
  1. Lange termijn visie
    Het aanpassen van een structuurvisie, bestemmingsplan of de regelgeving en processen zijn instrumenten die een rol kunnen spelen in de oplossingen voor leegstand. Deze aanpassingen kunnen meegenomen worden in het masterplan en het stedenbouwkundig plan voor een gebied.

De gemeente zal het belang van de herstructurering definiëren. Dit kan dienen als basis voor de onderlinge prioritering van projecten. Op basis van het belang te besluiten over investeringen in de herstructurering. Naarmate het belang van de herstructurering voor de stad als geheel groter wordt, kan dit grotere investeringen van de overheid legitimeren.

De gemeente kan bestemmingsplannen actualiseren en het vergemakkelijken van herinvulling, transformatie en functiemening. Bijvoorbeeld door een locatie zo flexibel mogelijk te bestemmen. Het nieuwe Bouwbesluit en gemeentelijke maatregelen moeten partijen meer duidelijkheid geven over bouweisen en de proceduretijd beperken.

  1. Kantorenfonds > Sloopfonds – Transformatiefonds
    De bedoeling is om de fondsen te vullen met delen van de opbrengsten uit gronduitgiften voor kantoren, kantoorontwikkelingen en bijdragen van beleggers in aan te wijzen kantoorgebieden met veel leegstand. De uitkering kan worden besteed aan de transformatie van leegstaande kantoren.
  1. Terughoudendheid nieuwbouw
    Gemeente moet terughoudend zijn met nieuwbouw. Voorrang moet worden gegeven aan het huisvesten van organisaties in bestaande kantoren tenzij kan worden aangetoond dat vanwege omvang en locatie voorkeuren geen passende huisvesting kan worden aangeboden.
  1. Organiseer een Open (leegstaande) Kantorendag
    Organiseer een open dag om lege kantoren te bekijken. Doel van de Open Kantorendag is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Ook kunnen reeds geslaagde transformaties getoond worden.
  1. De markt verleiden tot transformatie
    De markt verleiden tot transformatie door inspirerende voorbeelden uit NL te tonen.

Peter Krol, ReBuild.nu
06-23 80 05 21 | peter@rebuild.nu

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *